Άδεια πατρότητας στην Ελλάδα: πόσες μέρες είναι και πώς χορηγείται

Η άδεια πατρότητας είναι ένα από τα σημεία όπου χρειάζεται καθαρή ενημέρωση και λίγη πρακτική οργάνωση. Για τον εργαζόμενο, το βασικό ερώτημα είναι απλό: πόσες ημέρες δικαιούται και πότε μπορεί να τις πάρει. Για την επιχείρηση, το ζητούμενο είναι να εφαρμοστεί σωστά το δικαίωμα, χωρίς πρόχειρες συνεννοήσεις, λάθη στη διαχείριση και περιττή ένταση.

Αν και το θέμα φαίνεται συγκεκριμένο, στην πράξη συχνά μπερδεύεται με άλλες γονικές άδειες, με παλαιότερες ρυθμίσεις ή με εσωτερικές συνήθειες κάθε εταιρείας. Γι’ αυτό αξίζει μια καθαρή απάντηση από νωρίς, πριν δούμε τις λεπτομέρειες.

Σύντομη απάντηση

Στην Ελλάδα, η άδεια πατρότητας είναι 14 εργάσιμες ημέρες με αποδοχές. Τη δικαιούται κάθε εργαζόμενος πατέρας χωρίς καμία απολύτως προϋπόθεση και ανεξάρτητα από την οικογενειακή του κατάσταση. Μπορεί να χορηγηθεί είτε με 2 ημέρες πριν από την αναμενόμενη ημερομηνία τοκετού και τις υπόλοιπες 12 μέσα σε 30 ημέρες από τη γέννηση, είτε ολόκληρη μετά τη γέννηση. Ισχύει επίσης σε περίπτωση υιοθεσίας ή αναδοχής παιδιού έως 8 ετών, από την ένταξή του στην οικογένεια.

Τι είναι η άδεια πατρότητας και τι δεν είναι

Η άδεια πατρότητας είναι ειδική άδεια που συνδέεται άμεσα με τη γέννηση του παιδιού ή, στις περιπτώσεις υιοθεσίας και αναδοχής, με την ένταξή του στην οικογένεια. Ο σκοπός της είναι πρακτικός και ουσιαστικός: να μπορεί ο πατέρας να είναι παρών τις πρώτες κρίσιμες ημέρες και να υποστηρίξει τη φροντίδα του παιδιού και της οικογένειας.

Δεν πρέπει να συγχέεται με τη γονική άδεια. Η γονική άδεια είναι άλλο δικαίωμα, με διαφορετική διάρκεια και διαφορετικές προϋποθέσεις. Σήμερα προβλέπεται ως ατομικό δικαίωμα διάρκειας 4 μηνών για κάθε γονέα, με προϋπόθεση συμπλήρωσης 1 έτους απασχόλησης στον ίδιο εργοδότη, ενώ για τους πρώτους δύο μήνες υπάρχει επίδομα από τη ΔΥΠΑ υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις. Η άδεια πατρότητας, αντίθετα, είναι το άμεσο δικαίωμα των 14 εργάσιμων ημερών γύρω από τη γέννηση ή την ένταξη του παιδιού στην οικογένεια.

Ποιοι τη δικαιούνται

Το δικαίωμα αφορά κάθε εργαζόμενο πατέρα και, σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση του Υπουργείου Εργασίας, χορηγείται χωρίς ελάχιστο χρόνο προϋπηρεσίας και ανεξάρτητα από το αν ο εργαζόμενος είναι παντρεμένος ή όχι. Αυτό είναι από τα πιο σημαντικά σημεία του πλαισίου, γιατί στην πράξη πολλοί εξακολουθούν να πιστεύουν λανθασμένα ότι χρειάζεται κάποιο ελάχιστο διάστημα εργασίας στην επιχείρηση. Δεν χρειάζεται.

Η άδεια χορηγείται επίσης σε περίπτωση υιοθεσίας ή αναδοχής τέκνου έως 8 ετών, από την ημέρα που το παιδί εντάσσεται στην οικογένεια. Άρα το δικαίωμα δεν περιορίζεται μόνο στη βιολογική γέννηση.

Πώς χορηγείται στην πράξη

Ο νόμος επιτρέπει δύο βασικούς τρόπους χορήγησης. Ο πρώτος είναι να λάβει ο εργαζόμενος 2 εργάσιμες ημέρες πριν από την αναμενόμενη ημερομηνία τοκετού και οι υπόλοιπες 12 εργάσιμες ημέρες να χορηγηθούν, συνολικά ή τμηματικά, εντός 30 ημερών από την ημερομηνία γέννησης. Ο δεύτερος είναι να χορηγηθεί όλο το σύνολο της άδειας μετά τη γέννηση.

Για την εύρυθμη λειτουργία της επιχείρησης, ο εργαζόμενος οφείλει να γνωστοποιήσει την πιθανολογούμενη ημερομηνία τοκετού στον εργοδότη, ώστε να υπάρχει έγκαιρη γνώση και σωστός προγραμματισμός. Η επίσημη εγκύκλιος διευκρινίζει ότι αυτή η γνωστοποίηση μπορεί να γίνει προφορικά, γραπτά, ηλεκτρονικά ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο εξυπηρετεί τα μέρη. Στην πράξη, για να αποφεύγονται παρεξηγήσεις, μια σύντομη γραπτή ενημέρωση είναι συνήθως η πιο καθαρή λύση.

Για τις επιχειρήσεις, το ασφαλές πρακτικό μοτίβο είναι απλό: να υπάρχει σαφής καταγραφή του αιτήματος, των ημερομηνιών που ζητήθηκαν και των ημερών που τελικά χορηγήθηκαν. Έτσι αποφεύγονται μπερδέματα με μισθοδοσία, υπολείμματα αδειών και εσωτερικές διαφωνίες λίγους μήνες αργότερα.

Ειδικές περιπτώσεις που αξίζει να γνωρίζετε

Σε περίπτωση γέννησης διδύμων, τριδύμων ή περισσότερων πολύδυμων τέκνων, η άδεια πατρότητας δεν προσαυξάνεται. Αυτό είναι ένα σημείο που συχνά εκπλήσσει τους εργαζόμενους, αλλά έχει διευκρινιστεί ρητά στην επίσημη εγκύκλιο.

Αν το νεογνό νοσηλευτεί μετά τον τοκετό μέσα στον πρώτο μήνα από τη γέννηση, η εγκύκλιος προβλέπει ότι, έπειτα από συμφωνία των μερών, μπορεί να χορηγηθεί τμήμα ή και το σύνολο της άδειας αμέσως μετά την ολοκλήρωση της νοσηλείας, όταν αυτό εξυπηρετεί καλύτερα τον σκοπό της άδειας.

Επίσης, έχει σημασία να θυμόμαστε ότι η άδεια πατρότητας είναι διαφορετικό δικαίωμα από άλλες διευκολύνσεις γονέων, όπως η γονική άδεια, η άδεια φροντίδας παιδιού ή άλλες ειδικές άδειες. Το ότι ένας εργαζόμενος θα κάνει χρήση αργότερα και άλλων γονικών δικαιωμάτων δεν αναιρεί την άδεια πατρότητας.

Τι πρέπει να κάνει ο εργαζόμενος και τι πρέπει να κάνει η επιχείρηση

Ο εργαζόμενος καλό είναι να ενημερώνει έγκαιρα, να ζητά με σαφήνεια τον τρόπο που θέλει να λάβει την άδεια και να κρατά ένα καθαρό ίχνος επικοινωνίας, ειδικά αν η άδεια χορηγηθεί τμηματικά. Αυτό δεν είναι τυπικισμός. Είναι ο πιο πρακτικός τρόπος να αποφεύγονται αργότερα αμφισβητήσεις για το πόσες ημέρες δόθηκαν και πότε.

Η επιχείρηση, από την πλευρά της, πρέπει να αντιμετωπίζει την άδεια πατρότητας ως νόμιμο δικαίωμα και όχι ως χάρη ή ad hoc διευκόλυνση. Επιπλέον, τα κεκτημένα ή υπό κτήση δικαιώματα του εργαζομένου διατηρούνται μέχρι το τέλος της άδειας, και με τη λήξη της ο εργαζόμενος δικαιούται να επιστρέψει στην ίδια ή σε ισοδύναμη θέση, με τους ίδιους όρους και συνθήκες εργασίας.

Υπάρχει επίσης ειδική προστασία απέναντι σε δυσμενή μεταχείριση. Η νομοθεσία απαγορεύει δυσμενή ή λιγότερο ευνοϊκή μεταχείριση επειδή ο εργαζόμενος ζήτησε ή έλαβε άδεια. Επιπλέον, για τον εργαζόμενο πατέρα προβλέπεται προστασία από καταγγελία της σύμβασης για 6 μήνες μετά τον τοκετό, εκτός αν υπάρχει σπουδαίος λόγος.

Συχνά λάθη στην πράξη

Ένα συνηθισμένο λάθος είναι να μπερδεύεται η άδεια πατρότητας με τη γονική άδεια. Δεν είναι το ίδιο πράγμα, ούτε έχουν τις ίδιες προϋποθέσεις. Η πρώτη είναι άμεση, σύντομη και χωρίς προϋπηρεσία. Η δεύτερη είναι μεγαλύτερης διάρκειας και απαιτεί ένα έτος απασχόλησης στον ίδιο εργοδότη.

Δεύτερο συχνό λάθος είναι να θεωρείται ότι ο εργαζόμενος πρέπει να είναι έγγαμος ή να έχει συμπληρώσει κάποιο ελάχιστο διάστημα εργασίας. Η επίσημη θέση του Υπουργείου είναι καθαρή: η άδεια χορηγείται χωρίς τέτοια προϋπόθεση και ανεξάρτητα από την οικογενειακή κατάσταση.

Τρίτο λάθος είναι η πλήρης εξάρτηση από προφορικές συνεννοήσεις. Μπορεί ο νόμος να επιτρέπει ευελιξία στον τρόπο γνωστοποίησης, αλλά για την καθημερινή λειτουργία μιας επιχείρησης είναι πολύ πιο ασφαλές να υπάρχει καθαρό γραπτό ίχνος, ειδικά όταν οι ημέρες δίνονται τμηματικά.

Συχνές ερωτήσεις

Η άδεια πατρότητας είναι με αποδοχές;

Ναι. Η άδεια πατρότητας είναι 14 εργάσιμες ημέρες με αποδοχές.

Χρειάζεται ο πατέρας να έχει συμπληρώσει κάποιους μήνες εργασίας;

Όχι. Το δικαίωμα χορηγείται χωρίς καμία απολύτως προϋπόθεση, άρα όχι με βάση προϋπηρεσία στον εργοδότη.

Χρειάζεται να είναι παντρεμένος;

Όχι. Η επίσημη διατύπωση αναφέρει ότι το δικαίωμα ισχύει ανεξάρτητα από την οικογενειακή κατάσταση.

Μπορεί να δοθεί τμηματικά;

Ναι. Μπορεί να χορηγηθεί συνολικά ή τμηματικά, σύμφωνα με την αίτηση του εργαζομένου και μέσα στο πλαίσιο που ορίζει ο νόμος.

Αυξάνεται η άδεια αν γεννηθούν δίδυμα;

Όχι. Η επίσημη εγκύκλιος διευκρινίζει ότι η άδεια πατρότητας δεν προσαυξάνεται λόγω διδύμων, τριδύμων ή περισσότερων πολύδυμων τέκνων.

Τι μπορεί να κάνει ο εργαζόμενος αν θεωρεί ότι το δικαίωμά του δεν τηρήθηκε;

Μπορεί να αναζητήσει προστασία μέσω της Επιθεώρησης Εργασίας, του gov.gr, του Συνηγόρου του Πολίτη ή της γραμμής 1555, όπως αναφέρει το Υπουργείο Εργασίας στις σχετικές οδηγίες για την προστασία γονέων από δυσμενή μεταχείριση και απόλυση.

Πώς βοηθά το okToGo

Η σωστή εφαρμογή της άδειας πατρότητας δεν είναι μόνο θέμα γνώσης του νόμου. Είναι και θέμα οργάνωσης. Όταν η επιχείρηση έχει καθαρή εικόνα για τα αιτήματα, τις ημερομηνίες, τα υπόλοιπα και τις εγκρίσεις, μειώνονται πολύ τα λάθη και οι παρεξηγήσεις.

Το okToGo βοηθά τις επιχειρήσεις να διαχειρίζονται τις άδειες με πιο σταθερή διαδικασία, καλύτερη ορατότητα και λιγότερη εξάρτηση από Excel, πρόχειρα μηνύματα και αποσπασματικές εγκρίσεις. Αυτό κάνει πιο εύκολο τόσο το να εξυπηρετείται σωστά ο εργαζόμενος όσο και το να λειτουργεί ομαλά η ομάδα.

Σχετικά Άρθρα

• Γονική άδεια στην Ελλάδα: τι ισχύει και πότε συμφέρει να τη ζητήσετε
  Σχετίζεται άμεσα, γιατί πολλοί μπερδεύουν τη γονική άδεια με την άδεια πατρότητας.
• Άδεια μητρότητας στην Ελλάδα: βασικά δικαιώματα και πρακτικές διαφορές
  Βοηθά να ξεκαθαρίσουν οι διαφορετικές άδειες γύρω από τη γέννηση παιδιού.
• Συχνά λάθη των μικρών επιχειρήσεων στη διαχείριση αδειών
  Συνδέεται με την πρακτική πλευρά του θέματος και τα οργανωτικά λάθη που εμφανίζονται στην καθημερινότητα.

Πηγές / Νομοθετικό πλαίσιο

Νομοθετικό / θεσμικό πλαίσιο

• Ν. 4808/2021, ιδίως τα άρθρα 27, 46, 47 και 48, όπως παρουσιάζονται και ερμηνεύονται στις επίσημες σελίδες του Υπουργείου Εργασίας.
• Εγκύκλιος Υπουργείου Εργασίας για τη χορήγηση αδειών του Μέρους ΙΙΙ του ν. 4808/2021, με διευκρινίσεις για την άδεια πατρότητας, την υιοθεσία/αναδοχή, τα πολύδυμα τέκνα και τη νοσηλεία νεογνού.

Επίσημες ενημερωτικές πηγές

• Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, “Άδειες Εργαζομένων”
• Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, “Προστασία από απόλυση”
• gov.gr / ΔΥΠΑ, πληροφορίες για το επίδομα γονικής άδειας, χρήσιμο για τη διάκριση ανάμεσα στην άδεια πατρότητας και τη γονική άδεια.