Πενθήμερο, εξαήμερο και μερική απασχόληση: τι αλλάζει στην άδεια

Η ετήσια άδεια δεν υπολογίζεται πάντα με τον ίδιο τρόπο για όλους τους εργαζομένους. Άλλο είναι το πενθήμερο, άλλο το εξαήμερο, άλλο η μερική απασχόληση με λιγότερες ώρες κάθε ημέρα και άλλο η εκ περιτροπής εργασία με λιγότερες ημέρες μέσα στην εβδομάδα.

Για τον εργαζόμενο, η διαφορά αυτή επηρεάζει πόσες ημέρες άδειας μπορεί να ζητήσει και ποιες ημέρες “χρεώνονται” ως άδεια. Για την επιχείρηση, επηρεάζει τον σωστό υπολογισμό υπολοίπων, τον προγραμματισμό του προσωπικού, τις εγκρίσεις και την καταχώριση των αδειών.

Σύντομη απάντηση

Στην ετήσια άδεια μετράει κυρίως το εβδομαδιαίο σύστημα εργασίας και οι πραγματικές εργάσιμες ημέρες του εργαζομένου.

Σε γενικές γραμμές:

• Στο πενθήμερο, η ετήσια άδεια υπολογίζεται με βάση 20 εργάσιμες ημέρες για το πρώτο ημερολογιακό έτος, 21 για το δεύτερο μετά τη συμπλήρωση δωδεκαμήνου και 22 από το τρίτο και μετά.
• Στο εξαήμερο, τα αντίστοιχα όρια είναι 24, 25 και 26 εργάσιμες ημέρες.
• Στη μερική απασχόληση, ο εργαζόμενος έχει δικαίωμα ετήσιας άδειας και επιδόματος άδειας. Οι αποδοχές υπολογίζονται με βάση όσα θα έπαιρνε αν εργαζόταν κανονικά κατά τον χρόνο της άδειας.
• Στην εκ περιτροπής ή διαλείπουσα εργασία, η άδεια υπολογίζεται αναλογικά με βάση τις πραγματικές ημέρες απασχόλησης. Ως “μήνας” για τον υπολογισμό λαμβάνονται 25 ημέρες απασχόλησης.

Πενθήμερο και εξαήμερο: η βασική διαφορά στις ημέρες άδειας

Η βασική διαφορά ανάμεσα σε πενθήμερη και εξαήμερη εργασία είναι ότι η άδεια υπολογίζεται σε εργάσιμες ημέρες σύμφωνα με το σύστημα εργασίας του εργαζομένου.

Σύμφωνα με την ενημέρωση του Υπουργείου Εργασίας, κάθε μισθωτός με εξαρτημένη εργασία, ορισμένου ή αορίστου χρόνου, δικαιούται ετήσια άδεια με αποδοχές από την έναρξη της απασχόλησής του, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη συμπλήρωση βασικού χρόνου εργασίας. Η άδεια χορηγείται αναλογικά με βάση τον χρόνο απασχόλησης στον εργοδότη.

Για εργαζόμενο πλήρους απασχόλησης, τα βασικά όρια είναι:

Τα παραπάνω προκύπτουν από τις οδηγίες του Υπουργείου Εργασίας και του ΚΕ.Π.Ε.Α./ΓΣΕΕ για την ετήσια κανονική άδεια.

Παράδειγμα πενθημέρου

Ένας εργαζόμενος που δουλεύει Δευτέρα έως Παρασκευή και δικαιούται 22 ημέρες άδειας, όταν λείψει μία πλήρη εβδομάδα από Δευτέρα έως Παρασκευή, καταναλώνει 5 ημέρες άδειας.

Το Σάββατο και η Κυριακή δεν χρεώνονται ως ημέρες άδειας, εφόσον δεν είναι εργάσιμες ημέρες του συγκεκριμένου εργαζομένου.

Παράδειγμα εξαημέρου

Ένας εργαζόμενος που δουλεύει Δευτέρα έως Σάββατο και δικαιούται 26 ημέρες άδειας, όταν λείψει από Δευτέρα έως Σάββατο, καταναλώνει 6 ημέρες άδειας.

Εδώ φαίνεται και η βασική πρακτική διαφορά: μια “εβδομάδα άδειας” δεν σημαίνει πάντα τον ίδιο αριθμό ημερών. Στο πενθήμερο είναι συνήθως 5 εργάσιμες ημέρες, ενώ στο εξαήμερο είναι 6.

Ποιες ημέρες μετρούν ως άδεια

Στην ετήσια άδεια υπολογίζονται μόνο οι εργάσιμες ημέρες. Δεν συμπεριλαμβάνονται Κυριακές, αργίες και ημέρες ασθένειας που συμπίπτουν με το διάστημα της άδειας. Για εργαζομένους με πενθήμερη εργασία, δεν υπολογίζεται ως ημέρα άδειας η ημέρα της εβδομάδας κατά την οποία δεν εργάζονται λόγω πενθημέρου.

Αυτό είναι πολύ σημαντικό στην πράξη, γιατί η άδεια δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απλώς ως ημερολογιακό διάστημα. Πρέπει να συνδέεται με το πραγματικό πρόγραμμα εργασίας.

Παράδειγμα:

Ένας εργαζόμενος πενθημέρου παίρνει άδεια από Δευτέρα έως Κυριακή. Παρότι ημερολογιακά απουσιάζει 7 ημέρες, ως ετήσια άδεια χρεώνονται οι 5 εργάσιμες ημέρες, δηλαδή Δευτέρα έως Παρασκευή.

Αν μέσα στο ίδιο διάστημα υπάρχει επίσημη αργία, αυτή δεν πρέπει να αφαιρεθεί από το υπόλοιπο της ετήσιας άδειας.

Μερική απασχόληση: αλλάζουν οι ημέρες ή οι αποδοχές;

Η μερική απασχόληση συχνά μπερδεύει, γιατί μπορεί να σημαίνει διαφορετικά πράγματα στην πράξη.

Ένας εργαζόμενος μπορεί να εργάζεται:

• 5 ημέρες την εβδομάδα, αλλά λιγότερες ώρες κάθε ημέρα,
• λιγότερες ημέρες την εβδομάδα,
• με διαφορετικό ή μεταβαλλόμενο πρόγραμμα.

Οι μερικώς απασχολούμενοι μισθωτοί έχουν δικαίωμα ετήσιας άδειας με αποδοχές και επίδομα άδειας. Οι αποδοχές τους κατά την άδεια βασίζονται στις αποδοχές που θα λάμβαναν αν εργάζονταν κατά τον χρόνο της άδειας.

Αν ο εργαζόμενος δουλεύει 5 ημέρες αλλά λιγότερες ώρες

Αν ένας εργαζόμενος εργάζεται Δευτέρα έως Παρασκευή, αλλά 4 ώρες την ημέρα αντί για 8, το εβδομαδιαίο του πρόγραμμα παραμένει πενθήμερο.

Στην πράξη, όταν λείπει μία εργάσιμη ημέρα, καταναλώνει μία ημέρα άδειας, αλλά οι αποδοχές της ημέρας αντιστοιχούν στο δικό του συμφωνημένο ωράριο.

Παράδειγμα:

Μαρία εργάζεται 5 ημέρες την εβδομάδα, 4 ώρες την ημέρα. Αν πάρει άδεια από Δευτέρα έως Παρασκευή, θα καταναλώσει 5 ημέρες άδειας. Δεν σημαίνει ότι επειδή δουλεύει μισές ώρες θα καταναλώσει “μισές ημέρες” άδειας. Η ημέρα άδειας ακολουθεί το πρόγραμμα εργασίας της.

Αν ο εργαζόμενος δουλεύει λιγότερες ημέρες την εβδομάδα

Εδώ χρειάζεται περισσότερη προσοχή. Αν κάποιος εργάζεται, για παράδειγμα, 3 ή 4 ημέρες την εβδομάδα, τότε δεν πρέπει να χρεώνονται ως άδεια οι ημέρες που ούτως ή άλλως δεν θα εργαζόταν.

Στις περιπτώσεις διαλείπουσας ή εκ περιτροπής εργασίας, το ΚΕ.Π.Ε.Α. αναφέρει ότι ο εργαζόμενος δικαιούται άδεια με αποδοχές ίση με το 1/12 της προβλεπόμενης άδειας για κάθε μήνα απασχόλησης, ενώ ως μήνας λογίζονται 25 ημέρες απασχόλησης. Ως ημέρες άδειας νοούνται οι εργάσιμες ημέρες της εβδομάδας και όχι οι ημέρες κατά τις οποίες ο εργαζόμενος δεν απασχολείται.

Παράδειγμα:

Νίκος εργάζεται κάθε Δευτέρα, Τρίτη, Πέμπτη και Παρασκευή. Δεν εργάζεται Τετάρτη. Αν ζητήσει άδεια για όλη την εβδομάδα, δεν πρέπει να χρεωθεί άδεια για την Τετάρτη, εφόσον δεν ήταν εργάσιμη ημέρα του.

Εκ περιτροπής εργασία: γιατί χρειάζεται ιδιαίτερος υπολογισμός

Η εκ περιτροπής εργασία αφορά περιπτώσεις όπου ο εργαζόμενος δεν απασχολείται όλες τις εργάσιμες ημέρες της εβδομάδας, αλλά εργάζεται συγκεκριμένες ημέρες, συνήθως με πλήρες ημερήσιο ωράριο.

Εδώ το κρίσιμο σημείο είναι ότι η άδεια δεν πρέπει να υπολογίζεται σαν ο εργαζόμενος να εργάζεται κλασικό πενθήμερο ή εξαήμερο, αν στην πραγματικότητα εργάζεται λιγότερες ημέρες.

Σύμφωνα με το παράδειγμα του ΚΕ.Π.Ε.Α., για εργαζόμενο με εκ περιτροπής απασχόληση 4 ημερών την εβδομάδα, ο υπολογισμός γίνεται με βάση τις πραγματικές ημέρες εργασίας μέσα στο έτος και την αναγωγή τους σε μήνες, όπου ως μήνας λογίζονται 25 πραγματικές ημέρες απασχόλησης. Οι υπολογισμοί εξαρτώνται πάντοτε από τις πραγματικές εργάσιμες ημέρες που θα προκύψουν κατά τη διάρκεια του έτους.

Πρακτικά, η επιχείρηση πρέπει να γνωρίζει:

• ποιες ημέρες εργάζεται ο εργαζόμενος,
• αν το πρόγραμμα είναι σταθερό ή μεταβάλλεται,
• πόσες πραγματικές ημέρες εργασίας έχουν πραγματοποιηθεί,
• ποιο υπόλοιπο άδειας αντιστοιχεί στο συγκεκριμένο μοντέλο εργασίας.

Αυτό είναι ένα από τα σημεία όπου τα χειροκίνητα αρχεία συχνά δημιουργούν λάθη. Αν όλοι οι εργαζόμενοι μπαίνουν σε ένα κοινό Excel σαν να έχουν το ίδιο εβδομαδιαίο πρόγραμμα, η εικόνα των υπολοίπων μπορεί γρήγορα να γίνει ανακριβής.

Τι πρέπει να προσέχει ο εργαζόμενος

Ο εργαζόμενος καλό είναι να γνωρίζει το δικό του πρόγραμμα εργασίας και να ελέγχει ότι η άδεια χρεώνεται με βάση τις ημέρες που πραγματικά θα εργαζόταν.

Πρακτικά, πριν ζητήσει άδεια, βοηθά να γνωρίζει:

• αν η σύμβασή του είναι πενθήμερη, εξαήμερη, μερικής απασχόλησης ή εκ περιτροπής,
• ποιες ημέρες της εβδομάδας θεωρούνται εργάσιμες για εκείνον,
• ποιο είναι το διαθέσιμο υπόλοιπο άδειας,
• αν υπάρχουν αργίες μέσα στο διάστημα που ζητά,
• αν η άδεια αφορά ολόκληρες ημέρες ή ειδική περίπτωση που χρειάζεται ξεχωριστή συμφωνία.

Σε περίπτωση αμφιβολίας, είναι προτιμότερο να ζητείται διευκρίνιση από το HR, τον λογιστή ή τον υπεύθυνο προσωπικού πριν καταχωριστεί ή εγκριθεί η άδεια.

Τι πρέπει να προσέχει η επιχείρηση

Η επιχείρηση πρέπει να αποτυπώνει σωστά το καθεστώς εργασίας κάθε εργαζομένου. Δεν αρκεί να γνωρίζει μόνο αν κάποιος είναι “full-time” ή “part-time”. Χρειάζεται να γνωρίζει και το εβδομαδιαίο μοτίβο εργασίας.

Για παράδειγμα, δύο εργαζόμενοι μπορεί να είναι και οι δύο μερικής απασχόλησης, αλλά να έχουν εντελώς διαφορετική διαχείριση άδειας:

• Ο πρώτος δουλεύει 5 ημέρες την εβδομάδα, 4 ώρες την ημέρα.
• Ο δεύτερος δουλεύει 3 ημέρες την εβδομάδα, 8 ώρες την ημέρα.

Και οι δύο είναι μερικώς απασχολούμενοι, αλλά η χρέωση της άδειας δεν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο.

Επιπλέον, ο εργοδότης έχει υποχρεώσεις ως προς τη γνωστοποίηση της μερικής απασχόλησης. Το ΚΕ.Π.Ε.Α. αναφέρει ότι ο εργοδότης οφείλει να γνωστοποιήσει τη σύμβαση μερικής απασχόλησης στην αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας μέσα σε 8 ημέρες από την κατάρτισή της, μέσω του Εντύπου Ε9 στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ· διαφορετικά τεκμαίρεται ότι η σύμβαση καλύπτει σχέση πλήρους απασχόλησης.

Για την ετήσια άδεια, επίσης, τα στοιχεία που αφορούν τη χορήγησή της καταχωρούνται στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ μέσω του Εντύπου Ε11, σύμφωνα με τις σχετικές οδηγίες του ΚΕ.Π.Ε.Α.

Συχνά λάθη στον υπολογισμό της άδειας

1. Να χρεώνονται μη εργάσιμες ημέρες ως άδεια

Αυτό συμβαίνει συχνά σε εργαζομένους με πενθήμερο ή εκ περιτροπής εργασία. Αν μια ημέρα δεν είναι εργάσιμη για τον συγκεκριμένο εργαζόμενο, δεν πρέπει να αφαιρείται από το υπόλοιπο της ετήσιας άδειας.

2. Να αντιμετωπίζονται όλοι οι part-time εργαζόμενοι με τον ίδιο τρόπο

Η μερική απασχόληση δεν είναι μία ενιαία πρακτική περίπτωση. Άλλο το μειωμένο ημερήσιο ωράριο σε 5ήμερη βάση και άλλο η εργασία λίγων ημερών την εβδομάδα.

3. Να μη λαμβάνονται υπόψη οι αργίες

Αν μια αργία πέφτει μέσα στην περίοδο άδειας, δεν πρέπει να χρεώνεται ως ημέρα ετήσιας άδειας.

4. Να μη γίνεται αναπροσαρμογή όταν αλλάζει το πρόγραμμα

Αν ένας εργαζόμενος αλλάξει από πενθήμερο σε εκ περιτροπής ή από μερική σε πλήρη απασχόληση, η επιχείρηση πρέπει να ελέγξει πώς επηρεάζεται το υπόλοιπο και η μελλοντική χρέωση της άδειας.

5. Να κρατούνται υπολογισμοί σε πολλά διαφορετικά αρχεία

Όταν τα υπόλοιπα άδειας βρίσκονται σε Excel, email, μηνύματα και σημειώσεις, είναι εύκολο να χαθεί η πραγματική εικόνα. Αυτό γίνεται ακόμα πιο δύσκολο όταν υπάρχουν διαφορετικά καθεστώτα εργασίας μέσα στην ίδια ομάδα.

Συχνές ερωτήσεις

Έχει ο μερικώς απασχολούμενος δικαίωμα σε ετήσια άδεια;

Ναι. Ο μερικώς απασχολούμενος έχει δικαίωμα σε ετήσια άδεια με αποδοχές και επίδομα άδειας. Οι αποδοχές υπολογίζονται με βάση όσα θα λάμβανε αν εργαζόταν κατά τον χρόνο της άδειας.

Αν εργάζομαι 4 ώρες την ημέρα, παίρνω μισή ημέρα άδειας;

Όχι απαραίτητα. Αν το πρόγραμμα είναι 5 ημέρες την εβδομάδα από 4 ώρες, τότε κάθε προγραμματισμένη ημέρα απουσίας χρεώνεται ως ημέρα άδειας. Η διαφορά βρίσκεται κυρίως στις αποδοχές, όχι στο ότι η ημέρα “σπάει” αυτόματα στη μέση.

Αν εργάζομαι 3 ημέρες την εβδομάδα, χρεώνομαι άδεια για όλη την εβδομάδα;

Όχι. Χρεώνονται οι ημέρες που θα εργαζόσουν με βάση το πρόγραμμά σου. Οι ημέρες που δεν είναι εργάσιμες για εσένα δεν πρέπει να αφαιρούνται από το υπόλοιπο άδειας.

Στο πενθήμερο μετράει το Σάββατο ως άδεια;

Συνήθως όχι, αν το Σάββατο είναι η ημέρα κατά την οποία ο εργαζόμενος δεν παρέχει εργασία λόγω πενθημέρου. Στην άδεια υπολογίζονται οι εργάσιμες ημέρες του εργαζομένου.

Τι γίνεται αν υπάρχει αργία μέσα στην άδεια;

Η αργία δεν υπολογίζεται ως ημέρα ετήσιας άδειας, εφόσον συμπίπτει με το διάστημα της άδειας. Το ίδιο ισχύει και για Κυριακές και για ημέρες ασθένειας που εμπίπτουν στην άδεια, σύμφωνα με τις σχετικές οδηγίες.

Ποιος πρέπει να κάνει τον σωστό υπολογισμό;

Η επιχείρηση έχει την ευθύνη να οργανώνει σωστά τη χορήγηση και καταγραφή των αδειών. Στην πράξη, όμως, βοηθά πολύ όταν ο εργαζόμενος γνωρίζει το υπόλοιπό του και το πρόγραμμα βάσει του οποίου χρεώνεται η άδεια.

Πώς βοηθά το okToGo

Το okToGo βοηθά μια επιχείρηση να οργανώσει πιο καθαρά τη διαχείριση των αδειών, ειδικά όταν υπάρχουν διαφορετικά καθεστώτα εργασίας μέσα στην ίδια ομάδα.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει:

• καλύτερη ορατότητα στα υπόλοιπα άδειας,
• λιγότερα λάθη σε πενθήμερο, εξαήμερο, μερική και εκ περιτροπής εργασία,
• πιο καθαρές αιτήσεις και εγκρίσεις,
• λιγότερη εξάρτηση από Excel, email και χαμένα μηνύματα,
• πιο σταθερή διαδικασία για εργαζομένους, managers και διοίκηση,
• ευκολότερο προγραμματισμό απουσιών μέσα στην ομάδα.

Το σημαντικό δεν είναι απλώς να “κρατάμε άδειες”. Είναι να υπάρχει μια κοινή, καθαρή εικόνα για το ποιος λείπει, πότε λείπει, τι υπόλοιπο έχει και με βάση ποιο πρόγραμμα εργασίας υπολογίζεται η άδειά του.

Σχετικά Άρθρα

Ετήσια άδεια στην Ελλάδα: πόσες ημέρες δικαιούται ο εργαζόμενος

Σχετικό άρθρο για τη βασική ετήσια άδεια, τα έτη υπηρεσίας και τον υπολογισμό ημερών.

Μεταφορά άδειας στο επόμενο έτος: τι ισχύει και τι πρέπει να προσέχει η επιχείρηση

Χρήσιμο για επιχειρήσεις που θέλουν να οργανώνουν σωστά τα υπόλοιπα αδειών και τις προθεσμίες.

Από το Excel σε οργανωμένη διαχείριση αδειών

Πηγές / Νομοθετικό πλαίσιο

Νομοθετικό / θεσμικό πλαίσιο

• Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης — Ενότητα “Άδειες Εργαζομένων”, με βασικές οδηγίες για την ετήσια κανονική άδεια, την αναλογία, το πενθήμερο, το εξαήμερο και τα αυξημένα όρια λόγω προϋπηρεσίας.
• Ν. 3302/2004, “Ρύθμιση ετήσιας άδειας εργαζομένων και άλλες διατάξεις”, όπως αναφέρεται και στις επίσημες οδηγίες του Υπουργείου Εργασίας.
• Α.Ν. 539/1945, όπως ισχύει, για βασικές διατάξεις σχετικά με την ετήσια άδεια, τις εργάσιμες ημέρες και τη χορήγησή της, όπως παρατίθεται στις σχετικές ενημερώσεις του Υπουργείου και του ΚΕ.Π.Ε.Α.
• Ν. 4808/2021, ιδίως ως προς νεότερες ρυθμίσεις που αναφέρονται στις επίσημες οδηγίες για τη χορήγηση και εξάντληση της ετήσιας άδειας.

Επίσημες και αξιόπιστες ενημερωτικές πηγές

• ΚΕ.Π.Ε.Α./ΓΣΕΕ — “Διευκρινίσεις για την ετήσια άδεια”, με συνοπτική παρουσίαση ημερών άδειας, προϋπηρεσίας, χορήγησης, κατάτμησης και υποχρεώσεων καταχώρισης.
• ΚΕ.Π.Ε.Α./ΓΣΕΕ — “Ποιες ημέρες υπολογίζονται στην άδεια”, για το ότι στην άδεια υπολογίζονται οι εργάσιμες ημέρες και όχι Κυριακές, αργίες ή ημέρες μη εργασίας λόγω πενθημέρου.
• ΚΕ.Π.Ε.Α./ΓΣΕΕ — “Άδεια στη μερική απασχόληση και την εκ περιτροπής εργασία”, για τον αναλογικό υπολογισμό σε διαλείπουσα ή εκ περιτροπής εργασία και το κριτήριο των 25 ημερών απασχόλησης.
• ΚΕ.Π.Ε.Α./ΓΣΕΕ — “Μερική Απασχόληση”, για το δικαίωμα ετήσιας άδειας και επιδόματος άδειας των μερικώς απασχολουμένων, καθώς και τη γνωστοποίηση της σύμβασης μερικής απασχόλησης.