Άδεια εργαζομένων ορισμένου χρόνου και εποχικών εργαζομένων: τι ισχύει στην πράξη

Η άδεια εργαζομένων ορισμένου χρόνου είναι ένα θέμα που δημιουργεί συχνά απορίες, ειδικά σε επιχειρήσεις με εποχικότητα, τουρισμό, εστίαση, λιανεμπόριο ή αυξημένες ανάγκες προσωπικού για λίγους μήνες. Ο εργαζόμενος θέλει να ξέρει τι δικαιούται. Η επιχείρηση θέλει να ξέρει πώς να το υπολογίσει σωστά και πώς να μη χαθεί μέσα σε Excel, μηνύματα, προφορικές συνεννοήσεις και αλλαγές τελευταίας στιγμής.

Το βασικό σημείο είναι απλό: η σύμβαση ορισμένου χρόνου δεν σημαίνει ότι ο εργαζόμενος δεν έχει δικαίωμα σε ετήσια κανονική άδεια. Αυτό που συνήθως αλλάζει είναι ο τρόπος υπολογισμού, επειδή η άδεια προκύπτει αναλογικά με βάση τον χρόνο απασχόλησης στον συγκεκριμένο εργοδότη.

Σύντομη απάντηση

Ο εργαζόμενος με σύμβαση ορισμένου χρόνου δικαιούται ετήσια κανονική άδεια με αποδοχές από την έναρξη της απασχόλησής του, όπως και ο εργαζόμενος αορίστου χρόνου. Δεν απαιτείται να συμπληρώσει πρώτα κάποιον “βασικό χρόνο” εργασίας για να αρχίσει να θεμελιώνει δικαίωμα άδειας. Το δικαίωμα υπολογίζεται αναλογικά με βάση το διάστημα που εργάστηκε στον ίδιο εργοδότη.

Για το πρώτο ημερολογιακό έτος, η αναλογία υπολογίζεται με βάση ετήσια άδεια 20 εργάσιμων ημερών για πενθήμερη εργασία και 24 εργάσιμων ημερών για εξαήμερη εργασία, που αντιστοιχούν σε 12 μήνες συνεχούς απασχόλησης.

Για εποχικούς εργαζόμενους, ισχύουν επίσης δικαιώματα άδειας, όμως σε ορισμένες εποχικές δραστηριότητες και ειδικά σε κλάδους όπως οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις μπορεί να υπάρχουν ειδικότερες ρυθμίσεις ή συλλογικές συμβάσεις. Γι’ αυτό, στην πράξη χρειάζεται πάντα προσοχή στο είδος της επιχείρησης, στη σύμβαση, στο πρόγραμμα εργασίας και στο εφαρμοστέο πλαίσιο.

Γιατί αυτό γίνεται δύσκολο στην πράξη

Στις επιχειρήσεις με σταθερό προσωπικό, η παρακολούθηση αδειών μπορεί ήδη να γίνει σύνθετη. Στις επιχειρήσεις με προσωπικό ορισμένου χρόνου ή εποχικούς εργαζόμενους, η δυσκολία μεγαλώνει.

Ο λόγος είναι πρακτικός: διαφορετικές ημερομηνίες πρόσληψης, διαφορετικές λήξεις συμβάσεων, πενθήμερα ή εξαήμερα προγράμματα, αλλαγές βαρδιών, εργαζόμενοι που μένουν λίγες εβδομάδες ή λίγους μήνες, αιτήματα άδειας μέσα στην περίοδο αιχμής και ανάγκη να υπάρχει καθαρό ιστορικό.

Έτσι, το πρόβλημα δεν είναι μόνο να γνωρίζει η επιχείρηση ότι “ο εργαζόμενος δικαιούται άδεια”. Το δύσκολο είναι να μπορεί να απαντήσει γρήγορα και τεκμηριωμένα:

• πόση άδεια έχει συγκεντρώσει κάθε εργαζόμενος,
• τι έχει ζητήσει,
• τι έχει εγκριθεί,
• ποια υπόλοιπα υπάρχουν,
• ποιος ενέκρινε τι,
• πώς επηρεάζεται ο προγραμματισμός της ομάδας,
• τι πρέπει να γνωρίζει το HR, η διοίκηση ή το λογιστήριο.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, ένα οργανωμένο σύστημα για τη διαχείριση αδειών προσωπικού στο okToGo βοηθά την επιχείρηση να κρατά αιτήματα, εγκρίσεις, υπόλοιπα και ιστορικό σε ένα σημείο, χωρίς να αντικαθιστά τον λογιστή, το HR ή τη νομική καθοδήγηση όπου χρειάζεται.

Τι σημαίνει “εργαζόμενος ορισμένου χρόνου”

Εργαζόμενος ορισμένου χρόνου είναι ο εργαζόμενος του οποίου η σύμβαση έχει συμφωνημένη διάρκεια ή λήγει όταν επέλθει ένα συγκεκριμένο γεγονός, όπως η ολοκλήρωση μιας περιόδου, ενός έργου ή μιας εποχικής ανάγκης.

Παραδείγματα:

• εργαζόμενος σε ξενοδοχείο για τη θερινή σεζόν,
• εργαζόμενος σε κατάστημα για περίοδο αυξημένης ζήτησης,
• εργαζόμενος σε εστίαση για συγκεκριμένους μήνες,
• εργαζόμενος που καλύπτει προσωρινή ανάγκη,
• εργαζόμενος με σύμβαση με σαφή ημερομηνία λήξης.

Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η ορισμένη διάρκεια της σύμβασης δεν αφαιρεί το δικαίωμα σε ετήσια κανονική άδεια. Η ετήσια κανονική άδεια χορηγείται σε μισθωτούς που συνδέονται με σχέση εξαρτημένης εργασίας, είτε ορισμένου είτε αορίστου χρόνου.

Πώς υπολογίζεται η άδεια σε σύμβαση ορισμένου χρόνου

Στο πρώτο ημερολογιακό έτος, η άδεια υπολογίζεται αναλογικά με βάση τον χρόνο απασχόλησης στον ίδιο εργοδότη. Η βάση υπολογισμού είναι:

• 20 εργάσιμες ημέρες για πενθήμερη εβδομαδιαία εργασία,
• 24 εργάσιμες ημέρες για εξαήμερη εβδομαδιαία εργασία.

Οι ημέρες αυτές αντιστοιχούν σε 12 μήνες συνεχούς απασχόλησης. Άρα, για μικρότερη διάρκεια εργασίας, προκύπτει αντίστοιχη αναλογία.

Απλό παράδειγμα

Αν ένας εργαζόμενος προσληφθεί για 3 μήνες σε επιχείρηση με πενθήμερο πρόγραμμα, η άδειά του δεν υπολογίζεται σαν να εργάστηκε όλο το έτος. Υπολογίζεται αναλογικά με βάση τους 3 μήνες εργασίας.

Σε πρακτικό επίπεδο, η επιχείρηση χρειάζεται να ξέρει:

• πότε ξεκίνησε η σύμβαση,
• αν το πρόγραμμα είναι πενθήμερο ή εξαήμερο,
• πόσο διάστημα απασχολήθηκε ο εργαζόμενος,
• αν έχει ήδη λάβει μέρος της άδειας,
• ποιο υπόλοιπο υπάρχει μέχρι τη λήξη της σύμβασης.

Η λεπτομέρεια του υπολογισμού μπορεί να επηρεαστεί από ειδικότερες συνθήκες, όπως η μορφή απασχόλησης, η σύμβαση, η συλλογική ρύθμιση ή ο κλάδος. Γι’ αυτό, όταν υπάρχει αμφιβολία, είναι σωστό να ζητείται καθοδήγηση από λογιστή, HR σύμβουλο ή ειδικό σε εργατικά θέματα.

Τι ισχύει για τους εποχικούς εργαζόμενους

Οι εποχικοί εργαζόμενοι είναι συχνά εργαζόμενοι ορισμένου χρόνου, αλλά δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται όλοι με έναν ενιαίο, απλουστευτικό κανόνα. Η εποχικότητα μπορεί να αφορά διαφορετικούς κλάδους, διαφορετικά προγράμματα εργασίας και διαφορετικές συλλογικές ρυθμίσεις.

Σύμφωνα με την ενημέρωση του ΚΕ.Π.Ε.Α./Γ.Σ.Ε.Ε., ως εποχιακή θεωρείται η εργασία σε επιχειρήσεις ή εκμεταλλεύσεις που, λόγω της φύσης τους, καιρικών ή ιδιαίτερων συνθηκών ή πρώτων υλών, λειτουργούν μέσα στο ημερολογιακό έτος για διάστημα μεγαλύτερο από δύο και μικρότερο από εννέα μήνες, με πρόσθετες προϋποθέσεις ως προς την απασχόληση προσωπικού στο υπόλοιπο έτος.

Για εποχικούς υπαλλήλους, κατά τη λήξη της εποχιακής απασχόλησης, αναφέρονται ειδικοί κανόνες αποζημίωσης άδειας και επιδόματος άδειας. Ειδικότερα για εποχικά απασχολούμενους σε ξενοδοχειακές επιχειρήσεις, το ΚΕ.Π.Ε.Α. αναφέρει ειδική ρύθμιση για αποδοχές άδειας δύο ημερών κατά μήνα απασχόλησης, με αναλογία για απασχόληση μικρότερη από μήνα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε περίπτωση εποχικού εργαζόμενου λύνεται με τον ίδιο τρόπο. Ιδίως σε τουρισμό, ξενοδοχεία, εστίαση και τοπικές ή κλαδικές συλλογικές συμβάσεις, μπορεί να υπάρχουν ειδικότερες προβλέψεις. Η επιχείρηση καλό είναι να επιβεβαιώνει κάθε φορά ποιο πλαίσιο εφαρμόζεται.

Τι πρέπει να προσέχει ο εργαζόμενος

Ο εργαζόμενος ορισμένου χρόνου ή εποχικός εργαζόμενος καλό είναι να μην θεωρεί ότι “επειδή δουλεύω λίγους μήνες, δεν έχω άδεια”. Το δικαίωμα υπάρχει, αλλά υπολογίζεται με βάση τον πραγματικό χρόνο απασχόλησης και το εφαρμοστέο πρόγραμμα εργασίας.

Πρακτικά, ο εργαζόμενος πρέπει να γνωρίζει:

• την ημερομηνία έναρξης και λήξης της σύμβασής του,
• αν εργάζεται με πενθήμερο, εξαήμερο, μερική ή άλλη μορφή απασχόλησης,
• αν έχει ζητήσει και λάβει ημέρες άδειας,
• αν η επιχείρηση εφαρμόζει ειδική συλλογική σύμβαση ή εσωτερική πολιτική,
• πώς και πότε υποβάλλει αίτημα άδειας,
• αν υπάρχει γραπτή έγκριση ή καταγεγραμμένο ιστορικό.

Είναι επίσης χρήσιμο να αποφεύγονται οι καθαρά προφορικές συνεννοήσεις. Όχι επειδή κάθε επιχείρηση λειτουργεί κακόπιστα, αλλά επειδή στην ένταση της σεζόν οι συνεννοήσεις χάνονται εύκολα. Ένα αίτημα που γίνεται σε chat, ένα “θα το δούμε”, ένα Excel που ενημερώθηκε από κάποιον αλλά όχι από όλους — όλα αυτά μπορούν να δημιουργήσουν σύγχυση.

Τι πρέπει να οργανώνει η επιχείρηση

Για την επιχείρηση, η διαχείριση αδειών εργαζομένων ορισμένου χρόνου δεν είναι μόνο θέμα υπολογισμού ημερών. Είναι θέμα καθημερινής λειτουργίας.

Μια επιχείρηση με εποχικό προσωπικό χρειάζεται να έχει καθαρή εικόνα για:

• ποιοι εργάζονται αυτή την περίοδο,
• πότε ξεκίνησε και πότε λήγει κάθε σύμβαση,
• ποια άδεια έχει συγκεντρώσει κάθε εργαζόμενος,
• ποια αιτήματα εκκρεμούν,
• ποια αιτήματα έχουν εγκριθεί ή απορριφθεί,
• ποια τμήματα ή βάρδιες επηρεάζονται,
• τι στοιχεία θα χρειαστούν αργότερα για εσωτερική παρακολούθηση ή συνεργασία με λογιστήριο.

Σε μικρές ομάδες, αυτό μπορεί να φαίνεται διαχειρίσιμο με ένα αρχείο Excel. Όταν όμως η ομάδα μεγαλώνει ή η σεζόν πιέζει, τα λάθη πολλαπλασιάζονται. Δεν φταίει πάντα ο άνθρωπος. Φταίει συχνά η διαδικασία.

Αν η επιχείρηση χρησιμοποιεί διαφορετικά αρχεία, emails, μηνύματα και προφορικές εγκρίσεις, τότε δεν υπάρχει μία καθαρή πηγή αλήθειας. Αυτό δυσκολεύει τους υπεύθυνους, τους εργαζόμενους και τη διοίκηση.

Συχνά λάθη σε επιχειρήσεις με εποχικό ή ορισμένου χρόνου προσωπικό

Ένα συχνό λάθος είναι να αντιμετωπίζεται η άδεια ως θέμα που θα τακτοποιηθεί “στο τέλος”. Αυτό όμως μπορεί να δημιουργήσει πίεση, ειδικά όταν λήγουν πολλές συμβάσεις κοντά στην ίδια περίοδο.

Άλλο λάθος είναι να υπολογίζονται όλα τα υπόλοιπα με τον ίδιο τρόπο, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη αν ο εργαζόμενος είναι σε πενθήμερο, εξαήμερο, πλήρη ή άλλη μορφή απασχόλησης.

Επίσης, συχνά δεν υπάρχει καθαρό ιστορικό. Για παράδειγμα:

• ο εργαζόμενος λέει ότι είχε ζητήσει άδεια,
• ο υπεύθυνος θυμάται ότι την είχε εγκρίνει προφορικά,
• το Excel δεν έχει ενημερωθεί,
• το λογιστήριο ζητά στοιχεία,
• η διοίκηση δεν έχει συνολική εικόνα.

Αυτά τα προβλήματα δεν λύνονται μόνο με “καλύτερη μνήμη”. Θέλουν πιο σταθερή διαδικασία.

Μικρό πρακτικό checklist

Αν η επιχείρησή σας απασχολεί εργαζόμενους ορισμένου χρόνου ή εποχικό προσωπικό, αξίζει να ελέγξετε τα εξής:

• Καταγράφεται καθαρά η ημερομηνία έναρξης και λήξης κάθε σύμβασης;
• Ξεχωρίζει το σύστημα πενθήμερης και εξαήμερης εργασίας όπου χρειάζεται;
• Υπολογίζονται τα υπόλοιπα άδειας αναλογικά;
• Υπάρχει σαφής διαδικασία αίτησης και έγκρισης άδειας;
• Μπορεί ο εργαζόμενος να δει εύκολα τι έχει ζητήσει και τι έχει εγκριθεί;
• Μπορεί ο υπεύθυνος να δει ποιοι λείπουν και πότε;
• Υπάρχει ιστορικό εγκρίσεων και αλλαγών;
• Χρησιμοποιείται ένα κοινό σημείο παρακολούθησης ή υπάρχουν πολλά Excel και μηνύματα;
• Υπάρχει συνεργασία με λογιστήριο ή HR όταν υπάρχουν ειδικές περιπτώσεις;
• Ελέγχεται αν ισχύουν ειδικές κλαδικές ή συλλογικές ρυθμίσεις;

Αν σε αρκετά από αυτά η απάντηση είναι “δεν είμαστε σίγουροι”, τότε το θέμα δεν είναι μόνο νομικό ή λογιστικό. Είναι και οργανωτικό.

Συχνές ερωτήσεις

Δικαιούται άδεια ένας εργαζόμενος ορισμένου χρόνου;

Ναι. Ο εργαζόμενος με σχέση εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου δικαιούται ετήσια κανονική άδεια με αποδοχές από την έναρξη της απασχόλησής του. Η άδεια υπολογίζεται αναλογικά με βάση τον χρόνο εργασίας στον συγκεκριμένο εργοδότη.

Αν κάποιος δουλέψει μόνο λίγους μήνες, έχει άδεια;

Ναι, αλλά όχι σαν να εργάστηκε όλο το έτος. Η άδεια προκύπτει αναλογικά με βάση τη διάρκεια απασχόλησης, το πρόγραμμα εργασίας και τις ειδικές συνθήκες της σχέσης εργασίας.

Οι εποχικοί εργαζόμενοι έχουν διαφορετικούς κανόνες;

Σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να υπάρχουν ειδικές προβλέψεις, ιδίως σε εποχικές επιχειρήσεις και κλάδους όπως τα ξενοδοχεία. Γι’ αυτό χρειάζεται έλεγχος του εφαρμοστέου πλαισίου, της σύμβασης και τυχόν συλλογικής ρύθμισης.

Μπορεί η άδεια να χαθεί επειδή η σύμβαση είναι ορισμένου χρόνου;

Η ορισμένη διάρκεια της σύμβασης δεν αναιρεί το δικαίωμα άδειας. Το τι ακριβώς οφείλεται κατά τη λήξη της σχέσης εργασίας πρέπει να εξετάζεται με βάση τον χρόνο απασχόλησης, το είδος της εργασίας και το εφαρμοστέο πλαίσιο.

Αρκεί ένα Excel για την παρακολούθηση;

Για πολύ μικρές ομάδες μπορεί προσωρινά να αρκεί. Όταν όμως υπάρχουν πολλοί εποχικοί εργαζόμενοι, διαφορετικές συμβάσεις, βάρδιες, εγκρίσεις και υπόλοιπα, το Excel συχνά δημιουργεί σύγχυση. Το πρόβλημα δεν είναι το Excel ως εργαλείο, αλλά η έλλειψη ενιαίας, σταθερής διαδικασίας.

Χρειάζεται λογιστής ή HR σύμβουλος;

Σε απλές περιπτώσεις η επιχείρηση μπορεί να γνωρίζει τη βασική λογική. Σε ειδικές περιπτώσεις, όπως εποχικές επιχειρήσεις, συλλογικές συμβάσεις, ξενοδοχειακός κλάδος, μερική απασχόληση ή αμφιβολίες για υπολογισμούς, είναι σωστό να ζητείται καθοδήγηση από λογιστή, HR σύμβουλο ή ειδικό σε εργατικά θέματα.

Πώς βοηθά το okToGo

Το okToGo δεν είναι νομικό ή λογιστικό εργαλείο και δεν αντικαθιστά τον λογιστή, το HR ή τη νομική καθοδήγηση. Βοηθά όμως την επιχείρηση να οργανώσει καλύτερα τη διαδικασία αδειών στην καθημερινότητα.

Για επιχειρήσεις με εργαζόμενους ορισμένου χρόνου ή εποχικό προσωπικό, αυτό σημαίνει πιο καθαρή εικόνα για αιτήματα, εγκρίσεις, υπόλοιπα, απουσίες και ιστορικό. Αντί η πληροφορία να βρίσκεται σε διαφορετικά Excel, emails, μηνύματα και προφορικές συνεννοήσεις, συγκεντρώνεται σε ένα οργανωμένο σημείο.

Έτσι, οι εργαζόμενοι ξέρουν καλύτερα τι έχουν ζητήσει, οι υπεύθυνοι βλέπουν πιο καθαρά ποιος λείπει και πότε, και η διοίκηση έχει καλύτερη εικόνα για τον προγραμματισμό της ομάδας. Αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο σε τουρισμό, εστίαση και εποχικές επιχειρήσεις, όπου οι ανάγκες αλλάζουν γρήγορα και τα λάθη κοστίζουν χρόνο.

Δείτε πώς οργανώνεται η διαχείριση αδειών προσωπικού στο okToGo ή δείτε την τιμολόγηση okToGo για μικρές ομάδες και επιχειρήσεις.

Σχετικά Άρθρα

• Excel και άδειες προσωπικού: πότε αρχίζει να γίνεται πρόβλημα
  Σχετίζεται με το οργανωτικό κομμάτι του άρθρου και τις δυσκολίες που εμφανίζονται όταν μεγαλώνει η ομάδα.
• Πενθήμερπ, εξαήμερο και μερική απασχόληση: τι αλλάζει στην άδεια

Πηγές / Νομοθετικό πλαίσιο

Νομοθετικό / θεσμικό πλαίσιο:

• Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης — Άδειες Εργαζομένων. Αναφέρει ότι κάθε μισθωτός με σχέση εξαρτημένης εργασίας ορισμένου ή αορίστου χρόνου δικαιούται ετήσια άδεια με αποδοχές από την έναρξη της απασχόλησης και ότι η άδεια χορηγείται αναλογικά με βάση τον χρόνο απασχόλησης.

Επίσημες / αξιόπιστες ενημερωτικές πηγές:

• ΚΕ.Π.Ε.Α./Γ.Σ.Ε.Ε. — Χορήγηση ετήσιας άδειας σε επιχειρήσεις με εποχιακές εργασίες. Χρήσιμη πηγή για τον ορισμό της εποχιακής εργασίας και ειδικές αναφορές σε εποχικούς εργαζόμενους και ξενοδοχειακές επιχειρήσεις.
• ΚΕ.Π.Ε.Α./Γ.Σ.Ε.Ε. — Ετήσια κανονική άδεια εργαζομένων. Χρήσιμη δευτερογενής πηγή για την πρακτική κατανόηση του δικαιώματος ετήσιας άδειας και των βασικών κανόνων εφαρμογής.

Σημείωση: Το άρθρο έχει ενημερωτικό και οργανωτικό χαρακτήρα. Σε ειδικές περιπτώσεις, όπως εποχική εργασία σε συγκεκριμένο κλάδο, συλλογικές συμβάσεις, ξενοδοχειακές επιχειρήσεις, μερική απασχόληση ή σύνθετοι υπολογισμοί, η επιχείρηση πρέπει να επιβεβαιώνει το εφαρμοστέο πλαίσιο με λογιστή, HR σύμβουλο ή ειδικό σε εργατικά θέματα.