okToGo
Όλα τα άρθρα
Άδειες ΕργαζομένωνΔιαχειριση Αδειών

Άδεια για ασθένεια παιδιού, σχολική παρακολούθηση και οικογενειακές υποχρεώσεις: τι ισχύει

NerionNerion9 Απριλίου 2026
Άδεια για ασθένεια παιδιού, σχολική παρακολούθηση και οικογενειακές υποχρεώσεις: τι ισχύει

Όταν ένα παιδί αρρωσταίνει, όταν το σχολείο καλεί τον γονέα για ενημέρωση ή όταν προκύπτει ένα επείγον οικογενειακό περιστατικό, η πιο συχνή απορία είναι απλή: «Έχω δικαίωμα να λείψω από τη δουλειά και με ποιους όρους;». Η απάντηση δεν βρίσκεται σε μία μόνο «οικογενειακή άδεια», αλλά σε διαφορετικά δικαιώματα, ανάλογα με τον λόγο της απουσίας.

Αυτό έχει σημασία και για τον εργαζόμενο και για την επιχείρηση. Ο εργαζόμενος χρειάζεται να ξέρει τι μπορεί πράγματι να ζητήσει, ενώ η επιχείρηση χρειάζεται να ξεχωρίζει σωστά κάθε περίπτωση, ώστε να αποφεύγει λάθη, παρεξηγήσεις και κακή οργάνωση.

Σύντομη απάντηση

Στην Ελλάδα δεν υπάρχει μία ενιαία άδεια που να καλύπτει όλες τις «οικογενειακές υποχρεώσεις». Συνήθως ισχύουν τα εξής, ανάλογα με την περίπτωση:

  • Για σχολική παρακολούθηση παιδιού, ο εργαζόμενος γονέας έχει δικαίωμα έως 4 εργάσιμες ημέρες με αποδοχές κάθε ημερολογιακό έτος, για κάθε παιδί που εμπίπτει στο πεδίο του νόμου, και η άδεια μπορεί να δοθεί σε ώρες ή σε ολόκληρη ημέρα.
  • Για ασθένεια παιδιού ή άλλου εξαρτώμενου μέλους, προβλέπεται άδεια άνευ αποδοχών έως 6 εργάσιμες ημέρες τον χρόνο, που αυξάνεται σε 8 ημέρες αν ο εργαζόμενος προστατεύει δύο παιδιά και σε 14 ημέρες αν προστατεύει περισσότερα από δύο.
  • Για επείγον οικογενειακό περιστατικό λόγω ασθένειας ή ατυχήματος, υπάρχει δικαίωμα απουσίας για λόγους ανωτέρας βίας, με αποδοχές, έως 2 φορές τον χρόνο και έως 1 εργάσιμη ημέρα κάθε φορά.
  • Για φροντίδα συγγενούς ή συνοίκου με σοβαρό ιατρικό λόγο, προβλέπεται άδεια φροντιστή έως 5 εργάσιμες ημέρες τον χρόνο, με προϋπόθεση 6 μήνες εργασίας στον ίδιο εργοδότη, χωρίς καταβολή αποδοχών από τον νόμο.
  • Σε πιο βαριές περιπτώσεις, όπως σοβαρά νοσήματα ή νοσηλεία παιδιού, υπάρχουν πρόσθετα ειδικά δικαιώματα.

Δεν υπάρχει μία «οικογενειακή άδεια» για όλα

Το πρώτο πρακτικό σημείο είναι αυτό: άλλο πράγμα είναι η άδεια για να πας στο σχολείο του παιδιού, άλλο η άδεια επειδή το παιδί αρρώστησε, άλλο η επείγουσα απουσία επειδή έγινε ατύχημα, και άλλο η άδεια φροντιστή για σοβαρό ιατρικό λόγο συγγενή ή συνοίκου. Αν όλα αυτά αντιμετωπίζονται εσωτερικά σαν ένα γενικό «λείπω για οικογενειακό λόγο», σχεδόν βέβαιο είναι ότι κάποια στιγμή θα γίνει λάθος.

Εξίσου σημαντικό είναι ότι ο νόμος θέτει ελάχιστα όρια προστασίας. Αν υπάρχει ευνοϊκότερη ρύθμιση από συλλογική σύμβαση, κανονισμό εργασίας ή ατομική συμφωνία, αυτή μπορεί να υπερισχύει υπέρ του εργαζομένου. Άρα, η σωστή απάντηση σε κάθε πραγματική περίπτωση είναι: «τι προβλέπει ο νόμος και υπάρχει κάτι ευνοϊκότερο που εφαρμόζεται εδώ;».

Παράδειγμα

Ένας γονέας μπορεί μέσα στην ίδια χρονιά:
να χρησιμοποιήσει σχολική άδεια για ενημέρωση από το σχολείο,
άλλη άδεια επειδή το παιδί αρρώστησε,
και σε ξεχωριστό περιστατικό να χρειαστεί απουσία ανωτέρας βίας για επείγουσα μεταφορά του παιδιού σε γιατρό ή νοσοκομείο. Αυτές οι περιπτώσεις δεν ταυτίζονται νομικά και δεν πρέπει να καταγράφονται όλες με τον ίδιο τρόπο.

Άδεια λόγω ασθένειας παιδιού ή άλλου εξαρτώμενου μέλους

Η βασική άδεια που συνδέεται με ασθένεια παιδιού προβλέπεται στο άρθρο 42 του ν. 4808/2021. Είναι άδεια άνευ αποδοχών και δίνεται κατόπιν αίτησης του εργαζομένου. Η διάρκειά της φτάνει έως 6 εργάσιμες ημέρες ανά ημερολογιακό έτος, αυξάνεται σε 8 ημέρες όταν ο εργαζόμενος προστατεύει δύο παιδιά και σε 14 ημέρες όταν προστατεύει περισσότερα από δύο. Μπορεί να χορηγηθεί εφάπαξ ή τμηματικά.

Ο νόμος δεν περιορίζεται μόνο στα μικρά παιδιά. Στην έννοια των εξαρτώμενων μελών περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, παιδιά έως 16 ετών, παιδιά άνω των 16 ετών που χρειάζονται ειδική φροντίδα λόγω βαριάς ή χρόνιας ασθένειας ή αναπηρίας, ο ή η σύζυγος που δεν μπορεί να αυτοεξυπηρετηθεί, καθώς και γονείς ή άγαμα αδέλφια που δεν μπορούν να αυτοεξυπηρετηθούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις φροντίδας και εισοδήματος.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι όταν ένα παιδί έχει μια κοινή αλλά πραγματική ανάγκη φροντίδας λόγω ασθένειας, ο εργαζόμενος μπορεί να ζητήσει τη συγκεκριμένη άδεια. Όμως πρέπει να θυμάται ότι η συγκεκριμένη άδεια, στη βασική της μορφή, δεν είναι πληρωμένη από τον νόμο.

Άδεια για παρακολούθηση σχολικής επίδοσης και παρουσίας

Η άδεια σχολικής παρακολούθησης είναι διαφορετικό δικαίωμα. Σύμφωνα με το άρθρο 38 του ν. 4808/2021, οι εργαζόμενοι γονείς πλήρους ή μερικής απασχόλησης έχουν δικαίωμα, για κάθε παιδί έως 18 ετών που παρακολουθεί στοιχειώδη ή μέση εκπαίδευση, να απουσιάζουν χωρίς περικοπή αποδοχών για έως 4 εργάσιμες ημέρες κάθε ημερολογιακό έτος, ώστε να επισκέπτονται το σχολείο για τη σχολική επίδοση και τη γενικότερη παρουσία του παιδιού. Το ίδιο δικαίωμα καλύπτει και γονείς παιδιών με ειδικές ανάγκες που φοιτούν σε δομές ειδικής εκπαίδευσης ή συναφείς δομές, ανεξαρτήτως ηλικίας του παιδιού.

Η άδεια αυτή μπορεί να δοθεί όχι μόνο ως ολόκληρη ημέρα αλλά και σε ορισμένες ώρες. Αυτό είναι πρακτικά πολύ χρήσιμο, γιατί πολλές σχολικές συναντήσεις δεν απαιτούν αναγκαστικά ολόκληρη απουσία από την εργασία.

Επίσης, η επίσημη ενημέρωση της Επιθεώρησης Εργασίας διευκρινίζει ότι η άδεια μπορεί να χορηγείται και την ημέρα του αγιασμού ή κατά τις ημέρες σχολικών εορτών και εκδηλώσεων, όταν ο γονέας ενημερώνεται ουσιαστικά για θέματα φοίτησης, ένταξης ή λειτουργίας του σχολείου.

Αν εργάζονται και οι δύο γονείς, χρειάζεται κοινή δήλωση προς τον εργοδότη ή τους εργοδότες τους για το ποιος θα κάνει χρήση της άδειας ή πώς θα τη μοιραστούν. Αυτό είναι ένα σημείο που συχνά παραβλέπεται στην πράξη.

Άλλες οικογενειακές υποχρεώσεις: ανωτέρα βία και άδεια φροντιστή

Δεν λύνονται όλα με την άδεια ασθένειας παιδιού. Για παράδειγμα, όταν υπάρχει ένα επείγον οικογενειακό ζήτημα λόγω ασθένειας ή ατυχήματος που απαιτεί την άμεση παρουσία του εργαζομένου, ο νόμος προβλέπει απουσία από την εργασία για λόγους ανωτέρας βίας, με αποδοχές, έως δύο φορές τον χρόνο και έως μία εργάσιμη ημέρα κάθε φορά. Η ανάγκη πρέπει να συνδέεται με επείγον περιστατικό και να τεκμηριώνεται με ιατρική γνωμάτευση νοσοκομείου ή θεράποντος ιατρού.

Υπάρχει επίσης η άδεια φροντιστή. Αυτή αφορά περιπτώσεις στις οποίες ο εργαζόμενος χρειάζεται να παρέχει προσωπική φροντίδα ή υποστήριξη σε συγγενή ή σε πρόσωπο που κατοικεί στο ίδιο νοικοκυριό και έχει ανάγκη σημαντικής φροντίδας για σοβαρό ιατρικό λόγο. Η διάρκειά της φτάνει έως 5 εργάσιμες ημέρες ανά ημερολογιακό έτος και, στη βασική νομοθετική πρόβλεψη, απαιτεί προηγούμενη συμπλήρωση 6 μηνών εργασίας στον ίδιο εργοδότη.

Αυτές οι δύο ρυθμίσεις είναι ιδιαίτερα χρήσιμες γιατί καλύπτουν καταστάσεις που δεν ταυτίζονται με την κλασική «άδεια επειδή το παιδί είναι άρρωστο». Για μια επιχείρηση, αυτό σημαίνει ότι πρέπει να έχει καθαρή εσωτερική ονοματοδοσία και διαδικασία, ώστε να ξεχωρίζει το επείγον από το προγραμματισμένο και τη φροντίδα παιδιού από τη φροντίδα άλλου προσώπου.

Ειδικές περιπτώσεις: σοβαρά νοσήματα, νοσηλεία παιδιού, μονογονεϊκές οικογένειες

Όταν η κατάσταση είναι πιο βαριά, το πλαίσιο γίνεται επίσης πιο ειδικό. Για παιδιά έως 18 ετών με συγκεκριμένα σοβαρά νοσήματα, ή για παιδιά ανεξαρτήτως ηλικίας με βαριά νοητική αναπηρία, σύνδρομο Down ή αυτισμό, προβλέπεται ειδική άδεια 10 εργάσιμων ημερών κατ’ έτος, με αποδοχές.

Αν υπάρξει νοσηλεία παιδιού, ανεξαρτήτως ηλικίας, λόγω ασθένειας ή ατυχήματος που απαιτεί την άμεση παρουσία του εργαζομένου, προβλέπεται ειδική γονική άδεια νοσηλείας χωρίς αποδοχές για όσο διαρκεί η νοσηλεία και πάντως όχι πέραν των 30 εργάσιμων ημερών κατ’ έτος.

Για τους εργαζόμενους γονείς που έχουν χηρέψει ή για άγαμο γονέα με αποκλειστική επιμέλεια παιδιού, προβλέπεται επιπλέον άδεια 6 εργάσιμων ημερών με αποδοχές ετησίως, ενώ γονέας με τρία παιδιά ή περισσότερα δικαιούται 8 εργάσιμες ημέρες.

Τι πρέπει να κάνει ο εργαζόμενος και τι πρέπει να κάνει η επιχείρηση

Ο εργαζόμενος καλό είναι να κάνει τρία πράγματα έγκαιρα. Πρώτον, να ζητά τη σωστή κατηγορία άδειας και όχι γενικά «οικογενειακή άδεια». Δεύτερον, να ενημερώνει όσο πιο άμεσα γίνεται τον εργοδότη, ειδικά όταν πρόκειται για επείγον περιστατικό. Τρίτον, όπου απαιτείται από το πλαίσιο, να προσκομίζει τα αναγκαία δικαιολογητικά, όπως ιατρική γνωμάτευση ή κοινή δήλωση με τον άλλο γονέα.

Η επιχείρηση, από την πλευρά της, χρειάζεται να έχει σαφή πολιτική και ενιαία εφαρμογή. Να ξεχωρίζει αν η απουσία είναι με ή χωρίς αποδοχές, να γνωρίζει πότε απαιτείται ιατρική τεκμηρίωση, να ελέγχει αν υπάρχει ευνοϊκότερη συλλογική ή εσωτερική ρύθμιση και να αποφεύγει πρόχειρες συμφωνίες που αργότερα δεν μπορούν να αποδειχθούν ή παρερμηνεύονται.

Ο νόμος είναι επίσης σαφής ότι απαγορεύεται η δυσμενής μεταχείριση εργαζομένου επειδή ζήτησε ή έλαβε άδεια ή άσκησε σχετικό δικαίωμα, ενώ μετά τη λήξη της άδειας ο εργαζόμενος έχει δικαίωμα να επιστρέψει στην ίδια ή σε ισοδύναμη θέση με τους ίδιους όρους.

Συχνές ερωτήσεις

Η άδεια για ασθένεια παιδιού πληρώνεται;

Στη βασική της μορφή, η άδεια του άρθρου 42 για ασθένεια παιδιού ή άλλου εξαρτώμενου μέλους είναι άνευ αποδοχών. Αυτό είναι ένα από τα σημεία που συχνά μπερδεύονται με άλλες ειδικές άδειες.

Η άδεια σχολικής παρακολούθησης είναι πληρωμένη;

Ναι. Η άδεια για παρακολούθηση σχολικής επίδοσης και παρουσίας του παιδιού χορηγείται χωρίς περικοπή αποδοχών.

Μπορώ να χρησιμοποιήσω τη σχολική άδεια μόνο για έλεγχο βαθμών;

Όχι μόνο. Η επίσημη διοικητική καθοδήγηση δέχεται ότι η άδεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί και όταν ο γονέας ενημερώνεται για γενικότερα θέματα φοίτησης, προσαρμογής ή λειτουργίας του σχολείου, ακόμη και την ημέρα του αγιασμού ή σχολικών εκδηλώσεων.

Αν το παιδί νοσηλευτεί, αρκεί η απλή άδεια ασθένειας παιδιού;

Όχι απαραίτητα. Σε περίπτωση νοσηλείας μπορεί να ενεργοποιηθεί η ειδική άδεια νοσηλείας παιδιού, ενώ σε ορισμένα σοβαρά νοσήματα υπάρχει και ειδική άδεια με αποδοχές. Άρα κάθε σοβαρό περιστατικό χρειάζεται ξεχωριστό έλεγχο.

Αν εργάζονται και οι δύο γονείς, μπορούν να λείψουν και οι δύο για τη σχολική παρακολούθηση;

Η χρήση της σχολικής άδειας οργανώνεται με κοινές δηλώσεις των γονέων προς τους εργοδότες τους, ώστε να προκύπτει ποιος θα τη χρησιμοποιήσει ή πώς θα μοιραστεί.

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου ισχύει κάτι ευνοϊκότερο από τον νόμο;

Ναι. Ο νόμος ρητά αφήνει χώρο για ευνοϊκότερες ρυθμίσεις από συλλογικές συμβάσεις, κανονισμούς εργασίας, διαιτητικές αποφάσεις ή συμφωνίες εργοδοτών και εργαζομένων.

Πώς βοηθά το okToGo

Όταν μια επιχείρηση διαχειρίζεται τέτοιες άδειες με email, πρόχειρα μηνύματα ή Excel, είναι εύκολο να μπερδευτούν οι τύποι άδειας, οι ημέρες, οι αποδοχές και το ιστορικό εγκρίσεων.

Το okToGo βοηθά πρακτικά μια ομάδα να οργανώσει καλύτερα αυτή την πραγματικότητα: να έχει πιο καθαρή ορατότητα στα αιτήματα, πιο σταθερή διαδικασία εγκρίσεων, καλύτερη παρακολούθηση υπολοίπων και λιγότερα χαμένα μηνύματα. Έτσι μειώνονται τα λάθη και γίνεται πιο εύκολο να ξεχωρίζει η επιχείρηση τι είναι σχολική άδεια, τι είναι άδεια ασθένειας παιδιού και τι είναι άλλη οικογενειακή υποχρέωση.

Σχετικά Άρθρα

Πηγές / Νομοθετικό πλαίσιο